Nog te veel optimisme
De Europese aandelen zijn de afgelopen week gedaald, maar de S&P 500‑index staat nog steeds vrijwel gelijk aan het niveau van vóór het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten.
Dat de performance van de Amerikaanse aandelen de afgelopen week beter was, valt in zoverre goed te begrijpen dat de olieprijs flink is gestegen en de VS op dit gebied zelfvoorzienend is, terwijl Europa veel gas en olie moet importeren. De vraag is echter waarom de Amerikaanse aandelen helemaal niet zijn gedaald. Daarvoor zijn een aantal mogelijke redenen;
- Al een tijdlang gaan de financiële markten ervan uit dat in de loop van dit jaar de productiviteit door de toepassing van AI flink zal gaan oplopen. De markten voelen zich hierin ook gesterkt doordat in 2025, gedurende een aantal kwartalen, de productiviteit hard is toegenomen. Het is echter nog onduidelijk of dit grotendeels aan AI is toe te schrijven of dat het een correctie betreft op de zeer lage toename na het uitbreken van corona. Veel experts denken dat het laatste het geval is, maar de markten gaan veel meer uit van het effect van de toepassing van AI. Hebben zij daarin gelijk, dan hoeven hogere energieprijzen in de VS niet zoveel gevolgen voor de inflatie te hebben. Die kan dan nog altijd laag blijven en de Fed de gelegenheid bieden om de rente verder te verlagen.
- Trump heeft aangegeven dat de VS bereid zijn om met de Amerikaanse marine schepen die door de Straat van Hormuz moeten varen te begeleiden, beschermen en verzekeren. Hierdoor durft men er weer meer van uit te gaan dat de aanvoer van olie en gas binnenkort zal verbeteren. De energieprijzen zouden dan over niet al te lange tijd weer flink kunnen dalen.
- Sowieso gaat men er steeds meer van uit dat de oorlog niet lang zal aanhouden. Mede door de uitlatingen van Trump en zijn minister van Oorlog, denkt men dat Iran niet lang stand kan houden tegenover de Amerikaanse en Israëlische overmacht. Mogelijk leidt dit zelfs op niet al te lange termijn tot een regering die veel positiever tegenover het Westen staat.
Om een aantal redenen kan dit echter wel eens een te positieve inschatting zijn.
- Zoals eerder aangegeven zien veel experts de productiviteitstoename, de komende jaren helemaal niet hard oplopen. Daarnaast zijn veel experts van mening dat de Amerikaanse marine voorlopig helemaal niet in staat is om schepen die door de Straat van Hormuz willen varen effectief te beschermen. De vraag is ook wat de verzekeringspremie zal worden indien schepen zich in de VS gaan verzekeren ( deze kost nu ca 12 keer zoveel dan normaal). Bovendien staan veel rederijen hun schepen niet toe om door de Straat van Hormuz te varen, uit angst voor mensenlevens.
- De meeste militairen en historici verwachten niet dat alleen met bombardementen een gunstige “regime change” kan worden bewerkstelligd. Daar zijn ook veel “boots on the ground” voor nodig. De VS en Israël voelen daar echter weinig voor. Wel lijkt het erop dat hierover mogelijk een deal met de Iraanse Koerden kan worden gesloten. Die zijn goed getraind en kunnen snel in actie komen. De vraag is echter wat zij dan precies zullen bewerkstelligen. Iran bestaat nl. uit allerlei groeperingen met verschillende religies, historie en cultuur, die elkaar vaak ook naar het leven staan. Bevrijding door Koerden van een deel van Iran kan daarom al snel tot chaos leiden waar niemand meer grip op heeft.
- Om de chaos zo groot mogelijk te maken heeft Iran ook allerlei andere landen in het Midden-Oosten aangevallen. Dit kan gemakkelijk tot verdere spanningen leiden. Iets waar Teheran juist op uit is, in de hoop dat de wereldopinie zich dan sterker tegen Trump gaat keren en hij daardoor gedwongen wordt de oorlog te beëindigen.
- De Amerikaanse economie groeit de laatste tijd vrij hard. Bovendien wordt de groei gestimuleerd door een vrij ruim monetair en fiscaal beleid, alsmede door een belangrijk positief “wealth effect” als gevolg van de gestegen aandelen- en onroerendgoedprijzen. Daarnaast is er sprake van een krappe arbeidsmarkt en maar weinig toename van de beroepsbevolking als gevolg van vergrijzing en het anti‑immigratiebeleid van Washington.
Door dit alles kan de inflatie door hogere energieprijzen snel oplopen, indien de productiviteit inderdaad niet spoedig harder gaat toenemen. Daar komt nog bij dat steeds meer onderzoeken aantonen dat de importtarieven tot nu toe grotendeels door Amerikaanse importeurs zijn betaald. Die zullen elke gelegenheid aangrijpen om dit alsnog aan de consument door te berekenen.
Dit moet ook worden gezien tegen de achtergrond dat er in november zeer belangrijke Congresverkiezingen in de VS zullen worden gehouden. Trump en de Republikeinen zullen er alles aan doen dat tegen die tijd de economie maximaal groeit. Vanuit deze hoek komen waarschijnlijk ook plannen om een deel van de strategische oliereserves te verkopen en om consumenten te subsidiëren wanneer zij benzine moeten tanken.
Allemaal manieren dus om de Amerikaanse economie voorlopig hard te laten groeien. Dit betekent dat, mocht om welke reden dan ook de inflatie door de gebeurtenissen in het Midden-Oosten niet worden opgedreven, dit alsnog kan gebeuren doordat bedrijven de importtarieven alsnog aan de consument gaan doorberekenen.
Onze conclusie is daarom dat het inflatiegevaar in de VS, zeker nu de economie hard groeit, uit twee hoeken kan komen: hogere energieprijzen en het alsnog doorberekenen van importtarieven. Dit betekent dat er mogelijk nog altijd te veel wordt uitgegaan van renteverlaging door de Fed en te weinig van de mogelijkheid dat de rente zelfs verhoogd zal moeten worden. Dat zou negatieve gevolgen kunnen hebben voor obligaties, onroerend goed en aandelen, maar juist positief kunnen uitpakken voor de koers van de dollar. Dit laatste temeer omdat Europa door hogere energieprijzen harder wordt getroffen dan de VS.
In ons GFM‑rapport van de komende week zullen wij hier nader op ingaan.
