Oppassen voor een gevaarlijk scenario
Kijkt men naar de recente cijfers over de Europese, maar vooral de Amerikaanse economie, dan lijken de aandelenkoersen voorlopig gesteund te blijven worden door een goed draaiende economie. Daar komt bij dat er veel geïnvesteerd wordt in van alles dat met AI te maken heeft. Veel beleggers verwachten daar in de toekomst veel goeds van, zowel voor de economie als voor de winsten van bedrijven. In ieder geval nemen de winsten nu sterk toe.
Veel beursanalisten zien dan ook weinig risico in de huidige beurskoersen. Als daar al aan getwijfeld wordt, dan is dit meer in de zin dat ze voorlopig min of meer gelijk zullen blijven of maar weinig verder zullen oplopen. Dit vooral omdat de koers/winstverhoudingen zeer hoog staan en men de rentes niet veel ziet dalen. Over een flinke daling van de aandelenkoersen heeft echter vrijwel niemand het. Daar draait de economie volgens hen te goed voor.
Nu willen wij zeker niet beweren dat er vrijwel zeker een diepe daling van de aandelenkoersen in aantocht is, maar uitsluiten willen we dit zeker niet. Sterker nog, de kans op een diepe bear market is snel aan het toenemen.
Waar zit het euvel?
Onze voorzichtigheid met betrekking tot de huidige situatie zit in een combinatie van het volgende:
De recente cijfers over de Amerikaanse, maar in mindere mate ook over de Europese economie zijn inderdaad vrij gunstig. Dit geldt al helemaal voor de winsten. Bedacht moet alleen wel worden dat in de fase van de cyclus waarin de Amerikaanse economie zich nu bevindt, het zeer normaal zou zijn om een vrij groot overschot op de overheidsfinanciën te hebben. Ook zouden veel bedrijven nu voldoende liquiditeiten moeten kunnen genereren om de meeste investeringen uit eigen middelen te financieren.
Dit is echter niet het geval. Zowel bedrijven – met name voor de AI-gerelateerde investeringen – als de overheid lenen nu erg veel. Dit laatste in de VS voor ruim 6% van het bbp en bovendien oplopend als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten, hogere defensie-uitgaven en het bestrijden van de klimaatverandering (natuurrampen). Hogere rentekosten spelen hierbij ook een rol. Veel van de huidige groei is dus geleend van de toekomst.
Een ander aspect hiervan is dat de economie steeds kwetsbaarder wordt voor een terugval van de groei en met name voor een daling van de asset prices. De assets dienen namelijk in hoge mate als garantie voor de leningen. Tijdens de kredietcrisis van 2008 hebben we gezien wat er gebeurt als dit de verkeerde kant op gaat.
De economie draait goed omdat er fiscaal gestimuleerd wordt en er veel geïnvesteerd wordt in van alles dat met AI te maken heeft. Iets dat zichzelf versterkt, doordat een goed draaiende economie voor oplopende asset prices, hogere aandelenkoersen en lage creditspreads zorgt. Hierdoor kan er veel geleend worden, zodat de economie hard blijft groeien, enzovoort.
Dit kan echter op twee manieren vastlopen:
- Als de hoge groei te veel inflatie gaat opleveren en de centrale banken op de monetaire rem moeten gaan trappen.
- Of als blijkt dat men van een te gunstig rendement op de investeringen is uitgegaan.
Nu was men oorspronkelijk ervan uitgegaan dat de centrale banken voorlopig juist een ruim monetair beleid zouden gaan voeren. De oorlog in het Midden-Oosten gooit echter roet in het eten. Dit drijft de olieprijs en daarmee de inflatie op. Hierdoor denken centrale banken niet meer aan een ruim monetair beleid, maar juist aan verkrapping daarvan.
Ook gaat het met het verwachte rendement op de huidige enorme investeringen niet goed. Plotseling beginnen beleggers zich te realiseren dat zowel interne als externe concurrentie, met name uit China, op dit gebied wel eens voor tegenvallers kan gaan zorgen.
Tot nu toe ging men ervan uit dat bedrijven alleen maar zoveel investeren omdat zij overtuigd zijn van het latere rendement daarop. In veel gevallen is dit echter niet het geval. Veelal wordt er veel geïnvesteerd omdat men verwacht dat, als men dit niet zou doen, men later als bedrijf waarschijnlijk niets meer voorstelt. Hoeveel rendement het gaat opleveren is echter geheel onzeker.
Dit ziet men nu duidelijk weerspiegeld in de ontwikkeling van de aandelenkoersen. Eerst waren het juist de AI-gerelateerde aandelen die "door het dak" gingen, maar die dalen nu juist in koers. De aandelen die het nu goed doen, zijn de aandelen van bedrijven die veel profiteren van de investeringsboom. Alleen indien men gaat twijfelen aan het rendement op de investeringen, zullen deze laatste snel terugvallen. De toeleveranciers krijgen dan ook klappen.
De conclusie is daarom dat, als de aandelenkoersen van AI-bedrijven verder gaan dalen, zij ook minder financiering voor verdere investeringen zullen krijgen. Dit raakt dan meteen de hele economie, waardoor de aandelenkoersen verder gaan dalen en de kredietverlening daardoor klem komt te zitten.
