Gaan de centrale banken de rente verhogen?
Steeds meer kruipt in de markten de angst dat de energieprijzen voorlopig hoog zullen blijven of zelfs nog verder zullen stijgen. In het verlengde daarvan vraagt men zich af of we niet aan de vooravond staan van renteverhogingen door de ECB, de Fed en de Bank of Japan. Wij kijken daar als volgt tegenaan.
Laten we beginnen bij de olieprijs. Vanaf het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten was duidelijk welke strategie Iran wilde volgen: de landen in de regio duidelijk maken dat het hen grote schade kan berokkenen, zowel materieel als via vermindering van hun inkomsten uit toerisme en export, en de rest van de wereld onder druk zetten door middel van hoge energie-, helium- en kunstmestprijzen. Dit laatste kan vooral bereikt worden door het afsluiten van de Straat van Hormuz.
Door deze strategie te volgen hoopt Teheran een deal te kunnen sluiten met alle betrokken landen, waarbij Iran belooft met al deze zaken te stoppen, in ruil voor garanties van de overige landen dat het in de toekomst met rust gelaten zal worden.
Dit was in zoverre een stap terug, dat tot voor kort het Iraanse regime erop uit was het machtigste land in de regio te worden door middel van Hezbollah, Hamas, de Houthi’s en het bezit van een atoomwapen. De laatste tijd hebben de VS en Israël echter militair duidelijk laten zien dit niet te tolereren en bereid te zijn hard in te grijpen om dit te voorkomen. Het regime heeft daarom besloten voorlopig vooral de overige middelen in te zetten.
Toen Israël en de VS een paar weken geleden begonnen met bombarderen, was meteen duidelijk dat Iran daar militair niet tegen op kan. Door de landen in de regio aan te vallen en de Straat van Hormuz te blijven sluiten, behoudt het regime in Teheran echter een machtig wapen in handen. Niet zozeer militair, maar wel economisch. Dit is belangrijk, omdat de meeste westerse landen tegenwoordig gevoeliger zijn voor economische dan voor militaire druk.
De vraag is dan natuurlijk wel hoelang Iran de overige landen kan blijven bestoken en de Straat van Hormuz kan blijven afsluiten. Militair zijn de capaciteiten van Iran sterk afgenomen, waardoor het bestoken van landen in de regio een stuk moeilijker is geworden. Daar staat echter tegenover dat er bij wijze van spreken maar een paar raketten per maand afgeschoten hoeven te worden om nog altijd bij de nabijgelegen landen grote psychologische schade aan te richten.
Verder zijn de meeste militaire experts het erover eens dat het voor de VS vrijwel ondoenlijk is om Iran volledig te beletten de Straat van Hormuz voor een belangrijk deel af te sluiten.
De eindconclusie is daarom dat de kans groot is dat we voorlopig te maken zullen blijven houden met hoge energie-, helium- en kunstmestprijzen. De kans dat de VS en Israël op korte termijn een akkoord met Iran weten te bereiken dat dit voorkomt, is gering.
Dit brengt ons bij het volgende punt: hebben hoge energieprijzen zoveel gevolgen voor de inflatie dat centrale banken de rente moeten gaan verhogen?
Dit hangt ervan af. Hogere energieprijzen verhogen in eerste instantie de inflatie, maar remmen ook de economische groei af. Dit laatste gebeurt overigens ook doordat de oorlog de wereldeconomie op allerlei manieren raakt.
Veelal vinden centrale banken daarom dat zij in principe niet op hogere olieprijzen hoeven te reageren. Door het groei remmende effect daarvan wordt namelijk de inflatie ook weer relatief snel omlaaggedrukt. De verhoging van de inflatie blijft dan een eenmalige gebeurtenis.
Dit komt er alleen anders voor te staan indien de economie dusdanig krachtig blijft dat de hogere energie-, helium- en kunstmestprijzen vervolgens worden doorberekend in de afzetprijzen van de producten waarbij ze gebruikt worden, en al helemaal indien dit ook tot hogere looneisen leidt.
Vreemd genoeg betekent dit dat naarmate de energie-, helium- en kunstmestprijzen nog verder stijgen, het goed mogelijk is dat een aantal centrale banken daarop hun rente gaan verhogen, maar deze vanwege het groei remmende effect van de prijsstijgingen daarna weer kunnen verlagen. Hoe verder de prijzen nu stijgen, hoe sneller dit dan zal gebeuren.
Voor een meer concrete voorspelling van hetgeen de rentes zullen gaan doen, verwijzen wij naar ons Global Financial Markets-rapport van de komende week
Ontvangt u mijn tweewekelijkse Global Financial Markets-rapport nog niet? Stuur een e-mail naar [email protected] en ontvang volgende week een kopie
