AI-revolutie zorgt voor veranderingen op allerlei gebieden
Allerlei technologiebedrijven zijn de laatste tijd met fraaie winstcijfers naar buiten gekomen. Meestal hebben de betreffende aandelen daar echter niet positief op gereageerd. Sterker nog, de aandelen van allerlei gebruikers van AI zijn flink gedaald. Denk bijvoorbeeld aan softwarebedrijven, makelaars in onroerend goed en juridische dienstverleners.
De redenen hiervoor zijn gemakkelijk te vinden. Met bijvoorbeeld ChatGPT kan iedereen die een juridisch probleem heeft of software moet ontwikkelen, op allerlei vragen antwoorden krijgen die voorheen alleen door dure specialisten konden worden gegeven. Met andere woorden: er ontstaat plotseling veel minder behoefte aan deze specialisten. Natuurlijk is het zo dat een door ChatGPT gegeven antwoord uiteindelijk nog altijd door een specialist gecontroleerd moet worden, maar dit kost slechts een fractie van de vroegere kosten.
De markten gaan er daarom steeds meer vanuit dat bedrijven met veel specialisten in dienst sterk zullen inkrimpen of zelfs helemaal zullen verdwijnen. Aangezien dit veel bedrijven betreft, kan dat ook gevaarlijke vormen voor de economie aannemen. Waar AI tot voor kort vooral als positief (kostenreductie) voor bedrijven werd beschouwd, lijken nu veel bedrijven kwetsbaar. Ze hebben in het verleden veel geld geleend en plotseling moet men vrezen of zij in de toekomst nog wel aan hun aflossings- en renteverplichtingen kunnen voldoen.
Dit roept dan ook de volgende vraag op. De technologiesector heeft de laatste tijd gigantische bedragen in de ontwikkeling van AI geïnvesteerd en doet dit nog steeds. De vraag is hoeveel rendement daarop behaald zal gaan worden?
Een geheel andere vraag is wat AI voor de totale economie gaat betekenen? De investeringsboom die nu gaande is, is zeker positief voor de economische groei. Positief is ook dat door AI razendsnel veel producten en diensten tegen een lagere kostprijs kunnen worden voortgebracht. Overigens zal de stroomvoorziening voorlopig een belangrijk knelpunt blijven, maar men zal er ook voor zorgen dat daarin veel geïnvesteerd gaat worden.
Waar het op neerkomt, is dat AI in de huidige ontwikkelingsfase de economische groei helpt, maar geleidelijk ook tot steeds meer negatieve bijeffecten zal hebben, met name in de vorm van minder behoefte aan arbeidskrachten bij veel bedrijven. AI kan gemakkelijk tot oplopende werkloosheid en daardoor toenemende sociale onrust gaan leiden. Een aantal economen waarschuwt daar al geruime tijd voor.
Wel is het zo dat voor de verdere ontwikkeling van AI ook meer mensen nodig zullen zijn. Dit weegt echter niet tegen elkaar op; de uitstoot zal waarschijnlijk veel groter worden.
Daar komt bij dat niet vergeten mag worden dat het buitenland niet stilzit. Vrijwel overal – maar met name in China – wordt nu massaal in AI geïnvesteerd. Dit houdt allerlei AI-producten laag in prijs, zodat AI op zeer brede schaal gebruikt kan worden.
De conclusie is dat de toename van de werkloosheid voornamelijk van twee zaken zal afhangen:
Als de werkloosheid oploopt en er neerwaartse druk op loonstijgingen en kostprijzen ontstaat, kan de centrale bank harder op het monetaire gaspedaal trappen zonder dat de inflatie te veel stijgt. Dit kan ervoor zorgen dat de afzet bij bedrijven waar niet veel uitstoot van arbeidskrachten plaatsvindt toeneemt. Daardoor zullen zij hun personeelsbestand minder inkrimpen of zelfs uitbreiden. Naar alle waarschijnlijkheid zal dit echter nog altijd te weinig zijn om de totale uitstoot te compenseren. Daarvoor zijn waarschijnlijk nieuwe bedrijven nodig die nieuwe producten op de markt brengen.
Zijn de economieën voldoende dynamisch om dit te bewerkstelligen? Dit hangt in sterke mate samen met hoe goed of slecht het ondernemersklimaat is. Wat de Verenigde Staten betreft, hebben wij daar meer vertrouwen in dan in Europa. Gelukkig begint Europa zich dit ook steeds meer te beseffen, maar het is nog niet zo dat daar snel en grote stappen op dit gebied worden gezet. Wij denken dan ook dat met name de internationale kapitaalstromen in de toekomst goed in de gaten moeten worden gehouden. Vooralsnog zien wij dit in ieder geval als een positief punt voor de dollar ten opzichte van de euro.
